17.09.2019

SN o zwrocie kosztów opinii rzeczoznawcy...

Na początku września Sąd Najwyższy podjął uchwałę (sygn. akt III CZP 99/18) w sprawie wniosku Rzecznika Finansowego, który zadał pytanie o pokrywanie kosztów prywatnej ekspertyzy rzeczoznawcy w r [...]

więcej

24.06.2019

Rząd zajmuje stanowisko w sprawie projektu ustawy dotyczącego dochodzenia roszczeń odszkodowawczych...

Na stronie internetowej Sejmu RP dostępne jest stanowisko Rządu wobec senackiego projektu ustawy o świadczeniu usług w zakresie dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wynikających z czynu niedozwo [...]

więcej

03.06.2019

Wywiad z Prezesem PIDiPO na portalu Naszdziennik.pl...

Na portalu NaszDziennik.pl ukazał się wywiad z Prezesem Zarządu Polskiej Izby Doradców i Pośredników Odszkodowawczych – Bartłomiejem Krupą dotyczący projektu regulacji rynku doradców odszkodowawc [...]

więcej

Baza wiedzy Przystąp do Izby

Zmiany w procesie karnym, część II, Justyna Halaś, „Dziennik Ubezpieczeniowy” z dnia 13.08.2015 r.

Pełnomocnik z urzędu – pozorna ochrona?

Choć wiele się mówi na temat ułatwień w dostępie do pomocy prawnej na gruncie nowelizacji procesu karnego, to bardziej wnikliwa analiza zmian pokazuje, że wydają się one co najmniej niedoskonałe.

Założenia a praktyka

Na podstawie znowelizowanych przepisów przewidziano, że w fazie jurysdykcyjnej pokrzywdzonemu będzie na jego wniosek przysługiwała pomoc prawna w postaci reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika. Nie wymaga to przy tym, jak dotychczas, konieczności wykazania niezamożności przez osobę zainteresowaną.

Rozwiązanie to, z założenia niewątpliwie prawidłowe, w praktyce jednak może nie realizować zadań, jakie mają się z nim wiązać. Jeśli bowiem popatrzymy na konstrukcję pomocy prawnej dla pokrzywdzonego w nowym kpk, możemy zauważyć, że powyższe rozwiązanie nie będzie miało zastosowania do fazy przygotowawczej. A ta ostatnia wydaje się kluczowa dla całego postępowania karnego – dlaczego?

Ważne postępowanie przygotowawcze

Po pierwsze, jak wskazano już wcześniej, to strona powinna przejawiać inicjatywę dowodową i podejmować działania zmierzające do wykazania odpowiedzialności sprawcy. Jakkolwiek gospodarzem postępowania przygotowawczego jest organ prowadzący, to jednak w interesie każdego pokrzywdzonego jest stałe monitorowanie postępów
i działań podejmowanych przez prokuratora. Tym bardziej, że w przypadku zdarzeń komunikacyjnych przeprowadzenie określonych dowodów w krótkim czasie od samego wypadku ma ogromne znaczenie z punktu widzenia wartości dokumentacyjnej, a tym samym dowodowej.

Po drugie, pokrzywdzonemu przysługuje na jego wniosek prawo do końcowego zapoznania się z materiałami postępowania. Ta ostatnia czynność ma kapitalne znaczenie z punktu widzenia inicjatywy pokrzywdzonego jako strony. Organ prowadzący postępowanie wskaże bowiem, jakie materiały z akt postępowania przygotowawczego będą przekazane sądowi wraz z aktem oskarżenia. To ważne, ponieważ po nowelizacji przekazuje się sądowi nie wszystkie, jak dotąd, zgromadzone
w postępowaniu przygotowawczym materiały, ale te, które związane są z kwestią odpowiedzialności konkretnych osób, a obejmują m.in. protokoły z czynności czy też opinie i dokumenty urzędowe złożone do akt sprawy. W terminie 3 dni od dnia zapoznania się z materiałami postępowania strony, a zatem także pokrzywdzony, mogą składać wnioski dowodowe, a także wnioski o uzupełnienie materiału dowodowego, który ma być przekazany sądowi wraz z aktem oskarżenia, o określone dokumenty zawarte w aktach sprawy. To bardzo ważny etap, który, jak wcześniej wspomniano, ma kluczowe znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania karnego. Jakiekolwiek uchybienia czy zaniedbania na tym etapie są praktycznie niemożliwe do naprawienia.

Pełnomocnik na etapie sądowym

Bardzo ważny jest także etap następujący po skierowaniu aktu oskarżenia do sądu, ponieważ w sytuacji, gdy zakres postępowania dowodowego uzasadnia przypuszczenie, że w sprawie niezbędne będzie wyznaczenie co najmniej 5 terminów rozprawy, prezes sądu kieruje sprawę na posiedzenie, w trakcie którego obecni planują przebieg rozprawy głównej i jej organizację. Co ciekawe, w takim posiedzeniu udział mogą wziąć co do zasady: oskarżyciel publiczny, obrońcy i pełnomocnicy, a zatem już nie sam pokrzywdzony. Prezes sądu może zawiadomić o posiedzeniu pozostałe strony, jeśli uzna, że przyczyni się to do usprawnienia postępowania. Oczywiście, pokrzywdzony może w postępowaniu jurysdykcyjnym wystąpić o wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu, ale istnieje zagrożenie, że ten ostatni niewiele już będzie mógł zrobić. Zwłaszcza, że pomimo pouczenia w trybie art. 300 § 2 kpk, pokrzywdzony może nie mieć świadomości, kiedy właściwe rozpoczyna się etap postępowania sądowego. Jeśli na tym etapie pokrzywdzony nie ma pełnomocnika, zostaje pozbawiony realnego wpływu na organizację procesu, w tym chociażby na kolejność przeprowadzenia dowodów. Należy pamiętać, że po tym czasie jakikolwiek wpływ na postępowanie dowodowe jest niewielki.

W mojej ocenie oznacza to, że pełnomocnik profesjonalny powinien być obecny od początku trwania postępowania karnego, a jego pojawienie się na etapie sądowym niewiele może zmienić, jeśli wcześniej nie brał udziału w postępowaniu przygotowawczym. Tym bardziej, że nowy kpk przewiduje szereg instytucji zmierzających do uporządkowania i usprawnienia postępowania dowodowego. Może się zatem okazać, że wniosek dowodowy złożony w toku postępowania zostanie uznany jako zmierzający do przedłużenia postępowania, chociażby z tego powodu, że uzasadnienie do jego złożenia istniało na wcześniejszym etapie, a tym samym zostanie oddalony.

 

 

 

 

 

Publikacje

07.08.2018

Na początku był chaos…, ...

Dziesięciolecie funkcjonowania instytucji zadośćuczynienia z § 4 art. 446 k.c. przypadło n [...]

więcej

11.12.2017

To dopiero początek…, Ba...

To dopiero początek… Ostatnio na rynku ubezpieczeniowym sporo się dzieje. Oczywiście n [...]

więcej

09.01.2017

Kto może najwięcej zapłacić za...

Podwyżki cen ubezpieczeń komunikacyjnych są niedogodnością dla każdego, kto odczuł je jako [...]

więcej

Studium przypadków

Roszczenie rodzeństwa po zmarłym w ...

W 2012 r., Kancelaria Codex z Rzeszowa prowadziła sprawę rodzeństwa Zbigniewa i Anny* o dochodzenie roszczeń odszkodowawczych po śmierci brata. Okoliczności wypadku ...

Więcej

Orzecznictwo

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywil...

Prawo polskie przyjmuje siłę wyższą w rozumieniu teorii obiektywnej, a więc jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz i nie dające się przewidzieć. Jeżeli więc zdarzenie ...

Więcej

Akty prawne

Kodeks postępowania cywilnego

USTAWA z dnia 17 listopada 1964 r. KODEK [...]

Kodeks wykroczeń

USTAWA z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wy [...]

Ubezpieczenia obowiązkowe

USTAWA z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpiec [...]


Przejdz na górę strony