20.06.2017

SN: ubezpieczyciel odpowiada za szkody wyrządzone przez psa rolnika...

W dniu dzisiejszym odbyło się posiedzenie Sądu Najwyższego w przedmiocie wniosku Rzecznika Finansowego dotyczącego pokrywania z ubezpieczenia OC posiadaczy gospodarstw rolnych szkód wyrządzonych [...]

więcej

27.05.2017

„DGP” o regulacji kancelarii odszkodowawczych...

W „Dzienniku Gazecie Prawnej” (wydanie z dnia 25.05.2017 r.) w publikacji Małgorzaty Kwiatkowskiej zatytułowanej „Biznes brany w ryzy” można przeczytać o inicjatywie Ministerstwa Finansów w zakre [...]

więcej

18.05.2017

Prezes PIDiPO kieruje List Otwarty do Przewodniczącego Komisji Budżetu i Finansów Publicznych Senatu RP...

Prezes Polskiej Izby Doradców i Pośredników Odszkodowawczych skierował List Otwarty do Przewodniczącego Komisji Budżetu i Finansów  Publicznych Senatu RP, Pana Grzegorza Biereckiego, odnosząc się [...]

więcej

Baza wiedzy Przystąp do Izby

Zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej

Na mocy nowelizacji kodeksu cywilnego przywrócona została znana w dwudziestoleciu międzywojennym instytucja zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą ze śmierci członka najbliższej rodziny.

PRAWO

Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 30 maja 2008 r. (Dz.U. Nr 116, poz. 731) Art. 1. W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm. ) wprowadza się następujące zmiany: 3) w art. 446 dodaje się § 4 w brzmieniu: ,, § 4. Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Ze względu na krótki okres obowiązywania nowego przepisu nie ukształtowała się jeszcze praktyka orzecznicza w zakresie jego stosowania, dająca też ogólny obraz wysokości zasądzanych świadczeń. Trzeba jednak zauważyć, że użyte w normie pojęcia członków najbliższej rodziny i zadośćuczynienia znane są z art. 446 § 3 i 445 § 1 k.c. tak więc wykładnia tych pojęć wypracowana przy ich stosowaniu pozostaje aktualna również w odniesieniu do art. 446 § 4 k.c.

ZAGADNIENIA INTERTEMPORALNE
Nowelizacja k.c. wprowadzająca zadośćuczynienie za śmierć członka najbliższej rodziny była poprzedzona dyskusją w doktrynie i orzecznictwie na temat potrzeby kompensacji nie tylko za szkody materialne, ale i cierpienia psychiczne. Dokonywano tego przez szeroką wykładnię pojęcia „sytuacji życiowej” z art. 446 § 3 k.c., jak i zastosowanie art. 448 k.c. zasądzając zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego, jakim jest więź łącząca osoby bliskie, a nawet pojawiły się orzeczenia, w których wskazywano, że rozstrój zdrowia psychicznego będący następstwem utraty osoby najbliższej daje podstawę do roszczenia o zadośćuczynienie dla osób nie uczestniczących bezpośrednio w wypadku

ORZECZENIE

Przepis art. 445 § 1 KC dopuszcza możliwość zrekompensowania, przez zadośćuczynienie, krzywdy wynikłej z rozstroju zdrowia osób bliskich ofiary umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, doznanej wskutek wstrząsu psychicznego wywołanego tym przestępstwem.Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 06.03.2008, III KK 345/07

ORZECZENIE

Szczególna więź rodziców z dzieckiem, przysługująca zarówno dziecku, jak i rodzicom w prawidłowo funkcjonującej rodzinie, zasługuje na status dobra osobistego, podlegającego ochronie prawnej, przewidzianej w art. 24 § 1, art. 445 § 1, art. 448 kodeksu cywilnego.Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 23 września 2005 r., I ACa 554/2005

W obowiązującym stanie prawnym roszczenia takie posiadają odrębną podstawę prawną. Wymaga jednak rozważenia, jaki jest przedział czasowy jej obowiązywania.

PRAWO

Art. 5 Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 30 maja 2008 r. (Dz.U. Nr 116, poz. 731). Ustawa wchodzi w życie po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia

PRAWO

Art. 6. ustawy z dnia 20 lipca 2000 o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych: 1. Przy obliczaniu terminu wejścia w życie aktu normatywnego określonego w dniach nie uwzględnia się dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przypadków, gdy akt normatywny wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. 2. Terminy wejścia w życie aktu normatywnego określone w tygodniach, miesiącach lub latach kończą się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada dniu ogłoszenia, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca.

Dziennik ustaw, w którym opublikowana została nowelizacja kodeksu cywilnego ukazał się dnia 02.07.2008 r., tak więc okres vacatio legis upłynął z końcem 02.07.2008 r. Nie ma wątpliwości co do tego, że pierwsze roszczenia oparte na art. 446 § 3 k.c. można było zgłosić zatem 03.08.2008 r., ale trzeba również zastanowić się kiedy musi nastąpić zdarzenie powodujące szkodę, aby dawało podstawy do wystosowania takiego roszczenia.

PRAWO

Art. 3 k.c. Ustawa nie ma mocy wstecznej, chyba że to wynika z jej brzmienia lub celu.

PRAWO

Art. XXVI. Ustawy przepisy wprowadzające Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. Nr 16, poz. 94) Do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie kodeksu cywilnego stosuje się prawo dotychczasowe, chyba że przepisy poniższe stanowią inaczej.

ORZECZENIE

Wobec faktu, że wymieniona ustawa z dnia 23 sierpnia 1996 r. nie zawiera żadnych unormowań o charakterze intertemporalnym, należy odwołać się do ogólnych zasad prawa międzyczasowego skodyfikowanych w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 94 ze zm.), a ściślej, w związku z tym, że art. 448 jest przepisem umieszczonym w księdze III kodeksu cywilnego „Zobowiązania”, do art. XLIX w związku z art. XXVl tej ustawy. W świetle wskazanych uregulowań uzasadniony jest wniosek, że art. 448 k.c. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 114, poz. 542) nie ma zastosowania do zobowiązań powstałych wskutek naruszenia dobra osobistego przed dniem 28 grudnia 1996 r.Nic innego nie wynika także z analizy art. 3 k.c., gdyż – jak wskazuje treść tego przepisu – ustanowione w nim wyjątki, mogące uzasadniać odejście od zasady nieretroakcji, powinny zawsze wynikać z brzmienia lub celu ustawy (por. art. XXVI p.w.k.c.). Zarazem w judykaturze wielokrotnie słusznie podnoszono – co po wejściu w życie Konstytucji RP, określającej Rzeczpospolitą Polską jako demokratyczne państwo prawne, znajduje jeszcze mocniejsze oparcie – że przy wnioskowaniu z celu przepisów prawa cywilnego o ich mocy wstecznej należy zachować dużą ostrożność, zawsze w razie wątpliwości, dając pierwszeństwo zasadzie lex retro non agit oraz normom prawa międzyczasowego, jeżeli istnieją i dają się zastosować.Poza tym, oceniając cel ustawodawcy, który zdecydował się na nowelizację art. 448 k.c. trzeba stanowczo stwierdzić, że jakkolwiek niewątpliwie jego zamierzeniem było wzmocnienie ochrony dóbr osobistych przez dodanie zadośćuczynienia pieniężnego jako środka tej ochrony, to jednak brak podstaw do sformułowania dalej idącej tezy, a mianowicie, że ustawodawca miał na celu nadanie art. 448 k.c. w nowym brzmieniu mocy wstecznej, przez odniesienie go także do zobowiązań powstałych przed dniem wejścia nowelizacji w życie.Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 1999-06-23, I CKN 63/98

Analiza przepisów i orzecznictwa daje jednoznaczne podstawy do stwierdzania, że roszczenia określone w art. 446 § 4 k.c. można zgłaszać wyłącznie w odniesieniu do stosunków prawnych, które powstały po dniu 02.08.2008 r.

Publikacje

09.01.2017

Kto może najwięcej zapłacić za...

Podwyżki cen ubezpieczeń komunikacyjnych są niedogodnością dla każdego, kto odczuł je jako [...]

więcej

26.10.2016

SN: nie tylko śmierć narusza w...

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 sierpnia 2016 roku (sygn. akt II CSK 719/15) w sprawie dot [...]

więcej

01.08.2016

Kto i po co?, Bartłomiej Krupa...

Kancelarie odszkodowawcze w historii swojego rozkwitu na przestrzeni ostatnich 10 lat były [...]

więcej

Studium przypadków

12 000 zł tytułem zadośćuczynienia ...

Latem 2006 roku doszło do tragicznego wypadku. Nieprawidłowo podjęty manewr wyprzedzania, zakończył się śmiercią młodego małżeństwa, które osierociło kilkunastoletni ...

Więcej

Orzecznictwo

Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Pracy...

Pod rządem kodeksu cywilnego (art. 444 § 2) jest nadal aktualna wyrażona w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykładnia art. 161 § 2 kz, że prawo poszkodowanego z wypadk ...

Więcej

Akty prawne

Kodeks cywilny

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks [...]

Działalność ubezpieczeniowa

USTAWA z dnia 22 maja 2003 r. o działaln [...]

Świadczenia pieniężne

USTAWA z dnia 25 czerwca 1999 r. o świad [...]


Przejdz na górę strony